Bluszczyk kurdybanek

Bluszczyk kurdybanek to rodzima, wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, która płoży się przy ziemi i szybko tworzy zwarty kobierzec. Rośnie dziko w lasach, na łąkach i w trawnikach, najchętniej w cieniu i na wilgotnej glebie. Wiosną kwitnie na niebiesko i karmi pierwsze trzmiele, a młode liście są jadalne. W lesie jadalnym może tworzyć żywą ściółkę w warstwie runa pod krzewami. To jednak roślina ekspansywna, która rozrasta się rozłogami. Zwykle nie trzeba jej sadzić, raczej zdecydować, gdzie ją zostawić.

Jak wygląda bluszczyk kurdybanek

Bluszczyk kurdybanek ma cienkie, czworokątne łodygi, które płożą się po ziemi na długość do około metra i ukorzeniają się w węzłach. Kwitnące pędy wznoszą się zwykle na 10-30 cm. Liście są okrągłe do nerkowatych, z karbowanym brzegiem, ułożone naprzeciwlegle na długich ogonkach. Często mają fioletowy nalot, szczególnie wiosną i w słońcu. Po roztarciu pachną ostro, trochę miętowo. Od kwietnia do czerwca w kątach górnych liści pojawiają się drobne, dwuwargowe, niebieskofioletowe kwiaty, zebrane po kilka.

Bluszczyk bywa mylony z jasnotą purpurową, która rośnie w tych samych miejscach. Jasnota jest jednak rośliną jednoroczną, wzniesioną, o różowopurpurowych kwiatach i trójkątnych liściach na szczycie. Z kolei ślaz zaniedbany ma podobne, okrągłe liście, ale okrągłe łodygi, liście ułożone skrętolegle i nie pachnie. Mimo nazwy bluszczyk nie jest spokrewniony z bluszczem pospolitym.

Wymagania uprawowe

Bluszczyk kurdybanek najlepiej rośnie w półcieniu i cieniu, na glebie wilgotnej, żyznej i próchnicznej. Znosi też pełne słońce, jeśli gleba nie przesycha. Dobrze rośnie na glebach ciężkich i ubitych, gdzie trawa jest słaba. Nie lubi długotrwałej suszy i suchych piasków. Znosi koszenie i deptanie, dlatego tak łatwo wchodzi w trawniki.

To rodzima bylina, w pełni mrozoodporna. Zimą często zachowuje część liści.

Jeśli chcesz go wprowadzić do ogrodu, przesadź wiosną kilka ukorzenionych kawałków pędów z sąsiedniego miejsca. Nie potrzeba kupować sadzonek.

Rola w projekcie permakultury

Bluszczyk kurdybanek to żywa ściółka do cienia. W warstwie runa pod krzewami owocowymi szybko okrywa gołą ziemię, chroni ją przed wysychaniem i ogranicza chwasty jednoroczne. Płytkie korzenie nie konkurują mocno z krzewami, a pędy łatwo wyrwać, jeśli zajmą za dużo miejsca.

Kwitnie wcześnie, od kwietnia, kiedy w ogrodzie jest jeszcze mało kwiatów. Dlatego dobrze uzupełnia wiosenny kalendarz roślin miododajnych, szczególnie dla trzmieli. Młode liście dają przyprawę przez cały sezon. W lesie jadalnym najlepiej zostawić bluszczyk w dzikszych strefach i pod krzewami, a nie przy grządkach w strefie 1.

Dobre sąsiedztwo

Bluszczyk dobrze sprawdza się jako okrywa pod krzewami owocowymi, które znoszą półcień. Pod porzeczką czarną i agrestem zastępuje ściółkę i nie wymaga pielęgnacji. W cieniu leszczyny pospolitej może tworzyć zwarte runo razem z innymi roślinami leśnymi.

Dobrze łączy się z czosnkiem niedźwiedzim, który wyrasta i znika wiosną, zanim bluszczyk się rozrośnie. Z poziomką pospolitą konkuruje o miejsce, więc posadź je w osobnych płatach. Nie dopuszczaj bluszczyka do trawnika, warzywnika i niskich rabat bylinowych. Tam szybko zagłusza mniejsze rośliny i trudno go usunąć.

Pielęgnacja i zbiór

Bluszczyk praktycznie nie wymaga pielęgnacji. Najważniejsze jest utrzymanie go w wyznaczonym miejscu. Raz lub dwa razy w sezonie wyrywaj pędy, które wychodzą poza płat, na trawnik lub ścieżkę. Pomaga wyraźna krawędź: obrzeże, ścieżka z grubą ściółką albo pas koszonej trawy.

Jeśli bluszczyk wszedł tam, gdzie go nie chcesz, wyrywaj go razem z rozłogami, najlepiej po deszczu. Duże płaty na grządce możesz przykryć kartonem i grubą warstwą ściółki na cały sezon. W trawniku działa przede wszystkim poprawa warunków dla trawy: doświetlenie, napowietrzenie i dosiew.

Liście zbieraj wiosną, przed kwitnieniem, gdy są najdelikatniejsze. Używaj ich w małych ilościach jako przyprawy, bo mają intensywny, gorzkawy smak. Zbieraj tylko z czystych miejsc, z dala od dróg i miejsc wybiegu psów.

Częste problemy

Najczęstszy problem to nadmierne rozrastanie się. Bluszczyk wchodzi w trawniki, rabaty i grządki, a każdy kawałek pędu z węzłem może się ukorzenić. Nie wrzucaj świeżo wyrwanych pędów na pryzmę kompostową, jeśli kompost nie nagrzewa się mocno, bo mogą się ukorzenić.

Drugi kłopot dotyczy zwierząt. Uważa się, że bluszczyk szkodzi koniom, które zjedzą go dużo, na przykład w sianie. Na pastwisku dla koni nie pozwalaj mu się rozrastać.

Bluszczyk rzadko choruje. W suche lata w słońcu liście żółkną i zasychają, ale roślina odrasta po deszczu. W Ameryce Północnej jest uciążliwym gatunkiem obcym, ale w Polsce to roślina rodzima.