Kalina koralowa

Kalina koralowa to rodzimy krzew, który rośnie dziko w wilgotnych lasach i zaroślach nad wodą w całej Polsce. W ogrodzie sadzi się ją na wilgotne, półcieniste miejsca, gdzie w maju i czerwcu kwitnie białymi baldachami, a jesienią daje czerwone owoce dla ptaków. Surowe owoce są gorzkie i łagodnie trujące, jadalne są dopiero po zagotowaniu. W lesie jadalnym zajmuje warstwę krzewów na skraju albo pod rzadkim okapem drzew. Jest mrozoodporna i łatwa w uprawie.

Jak wygląda kalina koralowa

Kalina koralowa to rozłożysty krzew o wzniesionych, szarobrązowych pędach. RHS podaje dla formy typowej wysokość do 5 m, w ogrodach zwykle ma 2-4 m. Liście są klapowane, trój- lub pięciodzielne, podobne do liści klonu, jesienią przebarwiają się na czerwono i purpurowo. W maju i czerwcu pojawiają się płaskie baldachy. Na brzegu każdego są duże, białe, płonne kwiaty, które wabią owady, a w środku drobne kwiaty płodne, które dają nektar i pyłek.

Owoce to kuliste, szkliste, czerwone pestkowce zebrane w zwisające grona. Dojrzewają we wrześniu i trzymają się na krzewie do zimy. Kalinę myli się czasem z bzem czarnym, ale bez ma pierzaste liście i czarne owoce. Odmiana ‘Roseum’, zwana buldeneżem, ma kuliste kwiatostany z samych płonnych kwiatów.

Wymagania uprawowe

Kalina koralowa najlepiej rośnie w wilgotnej, próchnicznej glebie, na stanowisku słonecznym lub półcienistym. RHS podaje, że rośnie na glebie gliniastej, piaszczystej i wapiennej, o odczynie kwaśnym, obojętnym i zasadowym, w każdej wystawie. W naturze rośnie w łęgach, olszynach i na brzegach rowów, więc dobrze znosi okresowo podmokłą ziemię. Na suchym piasku cierpi w upały i słabiej owocuje. W pełnym cieniu kwitnie słabo.

RHS ocenia kalinę na H6, czyli znosi mrozy do -20°C. To roślina rodzima, która zimuje w całej Polsce bez okrycia.

Sadzonki z doniczek sadź od jesieni do wiosny, poza okresem mrozu. Rośliny z gołym korzeniem sadzi się jesienią lub wczesną wiosną.

Rola w projekcie permakultury

Kalina koralowa to krzew na wilgotne miejsca: dno zagłębienia, brzeg oczka wodnego albo pas poniżej rowu chłonnego, gdzie gleba długo trzyma wodę. Tam rośnie lepiej niż większość krzewów owocowych. Zatrzymuje glebę na brzegach i daje schronienie ptakom.

Kwiaty odwiedzają pszczoły, muchówki i chrząszcze, a RHS umieszcza kalinę na liście roślin dla zapylaczy. Kwitnie w maju i czerwcu, gdy kończą kwitnienie drzewa owocowe, więc pasuje do kalendarza roślin miododajnych. Owoce ptaki zjadają zwykle dopiero późną zimą, gdy brakuje innego pokarmu. Dlatego kalina zapełnia lukę w pokarmie dla ptaków. W lesie jadalnym sadzi się ją w warstwie krzewów na skraju albo w wilgotnym kącie strefy 4 i 5.

Dobre sąsiedztwo

Kalina koralowa dobrze łączy się z rodzimymi krzewami, które lubią podobną wilgotność. Klasyczne sąsiedztwo to bez czarny i leszczyna pospolita, obie rosnące w naturze na skrajach wilgotnych lasów. Razem tworzą wielogatunkowy pas krzewów, który kwitnie od lutego (leszczyna) do czerwca (bez i kalina) i daje owoce od sierpnia do zimy.

W wilgotnym żywopłocie możesz połączyć kalinę z głogiem jednoszyjkowym od strony słońca. Pod krzewami, w wilgotnym półcieniu, dobrze rośnie czosnek niedźwiedzi, który rośnie wczesną wiosną i znika przed latem. Obok, w pełniejszym słońcu, posadź żywokost lekarski. Lubi wilgotną glebę, a jego liście ścina się na ściółkę pod krzewy. Nie sadź kaliny na suchym piasku obok roślin sucholubnych, bo nie zgodzą się w podlewaniu.

Pielęgnacja i zbiór

Kalina koralowa nie wymaga regularnego cięcia. Raz na kilka lat, po kwitnieniu lub zimą, wytnij przy ziemi najstarsze, słabo kwitnące pędy. Krzew odnowi się z młodych pędów od nasady. W żywopłocie skracaj boczne pędy po kwitnieniu, ale pamiętaj, że cięcie zmniejsza liczbę owoców. Przed cięciem sprawdź, czy w krzewie nie ma gniazd.

W pierwszych latach podlewaj młode krzewy w czasie suszy i ściółkuj glebę liśćmi lub zrębkami. Kalina nie potrzebuje nawożenia, jeśli ściółka co roku się odnawia. Na stanowiskach naturalnie wilgotnych podlewanie po ukorzenieniu nie jest potrzebne.

Owoce dojrzewają we wrześniu, ale zbiera się je zwykle po pierwszych przymrozkach, gdy tracą część goryczy. Obrywaj całe grona i zostaw część na krzewie dla ptaków. RHS podaje, że surowe owoce zawierają łagodnie trujące związki, dlatego zawsze je gotuj. Najczęściej trafiają do soków, galaretek i konfitur, często w połączeniu z jabłkami.

Odmiany i sadzonki

Zakup: kalinę kupisz jako sadzonki w doniczkach i z gołym korzeniem. Do żywopłotu dla ptaków wybieraj formę typową, najlepiej z polskich szkółek leśnych.

Częste problemy

Najczęstszy problem to szkieletowanie liści. Wiosną larwy chrząszcza Pyrrhalta viburni wygryzają liście aż do nerwów, a latem dorosłe chrząszcze robią w nich okrągłe dziury. Zbieraj larwy ręcznie, a zimą wytnij pędy z rzędami złożonych jaj, widocznymi jako małe brązowe guzki na końcach gałązek.

Drugi kłopot to mszyce, które wiosną zwijają młode liście na końcach pędów. Kalina jest jednym z żywicieli zimowych mszycy trzmielinowo-burakowej. Zwykle szybko zjadają je biedronki i bzygi, więc nie pryskaj.

Kalina słabo kwitnie i owocuje w głębokim cieniu i na suchej glebie. Wtedy posadź ją w jaśniejszym, wilgotniejszym miejscu albo ściółkuj grubiej.