Kocimiętka

Kocimiętka to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, znana z tego, że jej zapach przyciąga koty. W ogrodach spotyka się głównie dwa rodzaje: kocimiętkę właściwą, dawne zioło o białych kwiatach, i ozdobną kocimiętkę Faassena o lawendowoniebieskich kwiatach. Obie kwitną długo, od początku lata do jesieni, i są chętnie odwiedzane przez pszczoły i trzmiele. W lesie jadalnym zajmują warstwę runa na suchym, słonecznym skraju. Są mrozoodporne, mało wymagające i dobre dla początkujących.

Jak wygląda kocimiętka

Kocimiętka właściwa (Nepeta cataria) dorasta według RHS do 0,5-1 m. Ma wzniesione, czworokątne pędy i sercowate, ząbkowane, szarozielone liście pokryte miękkimi włoskami. Po roztarciu pachną ostro, trochę miętowo. Od lata do jesieni na szczytach pędów pojawiają się gęste kwiatostany z drobnych, białych kwiatów z fioletowymi kropkami.

Kocimiętka Faassena (Nepeta × faassenii) jest niższa, zwykle 30-50 cm, i tworzy szerokie, poduchowate kępy. Liście ma mniejsze, wąsko sercowate i wyraźnie szare. Kwiaty są lawendowoniebieskie, zebrane w luźne kłosy, i często są mylone z lawendą. Lawenda ma jednak wąskie, igiełkowate liście i drewniejące pędy, a kocimiętka miękkie, ząbkowane liście. Od mięty i melisy kocimiętkę odróżnia szary, filcowaty odcień liści i zapach bez nuty mentolu czy cytryny.

Wymagania uprawowe

Kocimiętka najlepiej rośnie w pełnym słońcu. W półcieniu przeżyje, ale kwitnie słabiej i się rozkłada. RHS zaleca glebę przepuszczalną: piaszczystą, gliniasto-piaszczystą albo wapienną, o odczynie od kwaśnego do zasadowego. Żyzna, wilgotna ziemia sprzyja bujnemu wzrostowi liści kosztem kwiatów, a mokra gleba zimą to najczęstsza przyczyna wypadania roślin. Po ukorzenieniu kocimiętka dobrze znosi suszę i nie wymaga podlewania.

RHS ocenia kocimiętkę właściwą i kocimiętkę Faassena na H7, czyli mrozy poniżej -20°C. W Polsce zimują w gruncie bez okrycia.

Kocimiętkę właściwą wysiewa się wiosną na rozsadę albo od razu do gruntu, płytko, bo nasiona są drobne. Kocimiętkę Faassena kupuje się w doniczkach i sadzi od wiosny do wczesnej jesieni.

Rola w projekcie permakultury

Kocimiętka to roślina dla zapylaczy. RHS umieszcza kocimiętkę właściwą na liście roślin polecanych dla owadów zapylających, a kwiaty obu gatunków chętnie odwiedzają trzmiele i pszczoły miodne. Kwitnie od czerwca do września, więc dobrze wypełnia letnią lukę w kalendarzu roślin miododajnych, gdy drzewa owocowe już przekwitły.

Kocimiętka Faassena tworzy zwarte, szare poduchy, które okrywają glebę na brzegu suchej rabaty albo wzdłuż ścieżki. Nie wymaga nawożenia ani podlewania, więc pasuje do ogrodu permakulturowego o niskim nakładzie pracy. Kocimiętka właściwa sama się wysiewa i dobrze czuje się na suchych, dzikszych skrajach ogrodu, na przykład obok łąki kwietnej. Liście zbiera się do naparu.

Dobre sąsiedztwo

Kocimiętka ma te same wymagania co zioła śródziemnomorskie. Na suchej rabacie posadź ją obok lawendy wąskolistnej, szałwii lekarskiej i tymianku właściwego. Kocimiętka Faassena kwitnie dłużej niż lawenda i powtarza kwitnienie po cięciu, więc rabata pozostaje fioletowa do jesieni.

Klasycznym połączeniem jest kocimiętka u stóp róż. Na skraju lasu jadalnego może okrywać glebę przed dziką różą, od strony słońca. Na tej samej rabacie sprawdzi się cebula siedmiolatka, która daje szczypior wiosną, zanim kocimiętka urośnie. Nie sadź kocimiętki w cieniu pod koroną drzew ani między krzewami jagodowymi na grubej, wilgotnej ściółce. Tam rozkłada się i gnije.

Pielęgnacja i zbiór

Najważniejszy zabieg to cięcie po pierwszym kwitnieniu. Gdy większość kwiatów przekwitnie, zwykle w lipcu, skróć pędy mniej więcej o połowę. RHS podaje, że kocimiętka Faassena odrasta wtedy zwarta i kwitnie drugi raz. Bez cięcia kępy rozchylają się na boki i łysieją w środku.

Na zimę zostaw suche pędy. Chronią nasadę rośliny, a owady zimują w łodygach. Wczesną wiosną, gdy z ziemi wyrastają nowe liście, zetnij stare pędy tuż nad nimi. Kocimiętki nie trzeba nawozić. Na żyznej ziemi rośnie zbyt bujnie i się wylega, więc nie dodawaj kompostu.

Co 3-4 lata, gdy kępa łysieje w środku, wykop ją wiosną i podziel na kilka części. Kocimiętkę właściwą łatwo odnowić z siewek, które same pojawiają się wokół rośliny matecznej. Nadmiar siewek wyrwij, zanim się rozrosną. Liście i szczyty pędów do suszenia zbiera się na początku kwitnienia, w suchy dzień, i suszy w cieniu. Jeśli interesuje cię zastosowanie ziela, przeczytaj profil kocimiętki właściwej na Ziołalecznicze.pl.

Odmiany i sadzonki

Zakup: kocimiętkę właściwą kupisz jako nasiona, kocimiętkę Faassena i jej odmiany jako sadzonki w doniczkach.

Częste problemy

Najczęstszy problem to koty, które tarzają się w młodych roślinach i łamią pędy. Przez pierwsze tygodnie po posadzeniu osłoń kępę siatką albo kilkoma patykami. Starsze, rozrośnięte rośliny zwykle szybko się odbudowują.

Drugi kłopot to wypadanie po zimie na ciężkiej, mokrej glebie. Pomaga posadzenie na podwyższonej rabacie lub skarpie i domieszka piasku. Kocimiętka rozkłada się też w cieniu i na zbyt żyznej ziemi.

Kocimiętka rzadko choruje. W wilgotne lata może pojawić się mączniak prawdziwy, widoczny jako biały nalot na liściach. Wystarczy ściąć porażone pędy. Wiosną młode przyrosty bywają podgryzane przez ślimaki.