Mirabelka

Mirabelka to stara, w Polsce trochę zapomniana forma śliwy domowej o małych, okrągłych, żółtych owocach. Są bardzo słodkie i aromatyczne, a pestka łatwo odchodzi od miąższu. W lesie jadalnym mirabelka zajmuje warstwę niskich drzew. Rośnie jako duży krzew lub małe drzewo, kwitnie w kwietniu i maju, a owocuje od lipca do września. Jest dość mrozoodporna i mało podatna na choroby, więc nadaje się dla początkujących. Wiele drzew nazywanych w Polsce mirabelką to jednak ałycze, dlatego warto znać różnicę.

Jak wygląda mirabelka

Mirabelka to rozłożysty krzew lub drzewo wysokości zwykle 3-8 m, o gęstej, zaokrąglonej koronie. Liście są eliptyczne, drobno piłkowane, matowe, jak u innych śliw domowych. W kwietniu i maju drzewo pokrywa się białymi, pachnącymi kwiatami. Owoce mają zwykle 2-3 cm średnicy, są kuliste lub lekko owalne, złotożółte, często z czerwonymi kropkami lub rumieńcem od słońca. Miąższ jest żółty, słodki i aromatyczny, a pestka łatwo się oddziela.

Mirabelka a ałycza

W Polsce mirabelką potocznie nazywa się też śliwę wiśniową, czyli ałyczę, która rośnie dziko przy drogach i na miedzach. Ałycza ma owoce okrągłe, żółte lub czerwone, zwykle kwaśniejsze i mniej aromatyczne, a pestka mocno trzyma się miąższu. Kwitnie wcześniej, często przed rozwojem liści. Prawdziwa mirabelka to podgatunek śliwy domowej uprawiany jako odmiana szlachetna, rozmnażana przez szczepienie. Zamieszania dodaje to, że ałycza jest najczęstszą podkładką dla śliw. Jeśli zamrze szlachetna korona, z korzeni odrasta właśnie ałycza.

Wymagania uprawowe

Mirabelka potrzebuje słonecznego i ciepłego stanowiska. W cieniu słabo owocuje, a owoce są mniej słodkie. Lubi glebę żyzną, próchniczną, gliniastą, stale lekko wilgotną, o odczynie lekko kwaśnym. Ma płytki system korzeniowy, dlatego źle znosi suszę i w pierwszych latach trzeba ją podlewać. Nie lubi też gleb podmokłych.

Mirabelka jest uważana za wystarczająco mrozoodporną do uprawy w całej Polsce. Ochrony na zimę, na przykład agrowłókniny, wymagają tylko młode drzewka. Kwiaty pojawiają się w kwietniu i maju, więc w chłodnych dolinach może je uszkodzić wiosenny przymrozek. Lepiej posadzić ją na lekkim wzniesieniu niż w zastoisku zimnego powietrza.

Drzewka z gołym korzeniem sadzi się jesienią lub wczesną wiosną, a z doniczki przez cały sezon, pod warunkiem podlewania.

Rola w projekcie permakultury

Mirabelka to drzewo dla małego lasu jadalnego. Jest niższa niż orzech czy kasztan, więc mieści się w warstwie niskich drzew, a pod koroną zostaje miejsce na krzewy i runo. Kwitnie wcześnie i obficie, dlatego jest dobrym pożytkiem dla pszczół, trzmieli i murarek w kwietniu i maju. Pasuje do kalendarza roślin miododajnych razem z innymi śliwami.

Owoce dojrzewają latem, po porzeczkach i agreście, a przed jabłkami, więc wypełniają lukę w sezonie owocowym. Nadwyżki łatwo przerobić na dżem, kompot albo susz. Opadłe owoce zjadają ptaki i owady, a liście jesienią można zostawić pod drzewem jako mulcz. Mirabelka dobrze sprawdza się też w swobodnym żywopłocie owocowym na skraju działki.

Dobre sąsiedztwo

Pod koroną mirabelki dobrze rośnie koniczyna biała, która wiąże azot, okrywa glebę i znosi deptanie przy zbiorze owoców. W pobliżu warto posadzić żywokost lekarski, z którego liści robi się ściółkę wokół pnia.

Na skraju korony, gdzie jest jeszcze sporo światła, sprawdzają się krzewy owocowe, takie jak porzeczka czarna i agrest. Owocują wcześniej niż mirabelka, więc zbiory rozkładają się na całe lato. Jeśli wybierzesz odmianę obcopylną, posadź w pobliżu inną śliwę domową lub ałyczę, która kwitnie w podobnym czasie. Nie sadź mirabelki w zasięgu korony orzecha włoskiego, bo śliwy źle znoszą sąsiedztwo dużych drzew, które zabierają światło i wodę.

Pielęgnacja i zbiór

Mirabelka nie wymaga intensywnego cięcia. W pierwszych latach formuje się koronę z kilku mocnych konarów, a później usuwa tylko gałęzie suche, chore, krzyżujące się i rosnące do środka. Śliwy najlepiej ciąć wiosną po ruszeniu wegetacji albo latem po zbiorze. Rany wtedy szybciej się goją, a ryzyko infekcji jest mniejsze niż przy cięciu zimą.

Usuwaj odrosty korzeniowe wyrastające z podkładki, bo osłabiają drzewo i z czasem mogą zagłuszyć szlachetną odmianę. Wokół pnia utrzymuj warstwę ściółki z kompostu, liści lub zrębków, jak przy mulczowaniu. Chroni ona płytkie korzenie przed suszą. W pierwszych latach podlewaj młode drzewo w czasie suszy.

Owoce dojrzewają stopniowo. Są gotowe do zbioru, gdy stają się miękkie, słodkie i łatwo odchodzą od gałązki. Do jedzenia na surowo zrywaj je ręcznie. Na przetwory możesz rozłożyć pod drzewem płachtę i delikatnie potrząsnąć gałęziami. Owoce są delikatne, więc przerób je w ciągu kilku dni.

Odmiany i sadzonki

Zapylanie: Mirabelka z Nancy owocuje sama. Odmiany obcopylne potrzebują w pobliżu innej śliwy kwitnącej w tym samym czasie.

Sadzonki: Kupuj drzewka szczepione. Drzewka z odrostów lub szczepione owocują po 2-3 latach, a siewki z pestki później i dają drobniejsze owoce.

Drzewka Mirabelki z Nancy znajdziesz w szkółce Sadowniczy.pl. W ofertach szkółek uważaj na nazwę: „mirabelka na żywopłot” to zwykle ałycza, a nie prawdziwa mirabelka.

Częste problemy

Najpoważniejszym zagrożeniem jest szarka, czyli wirusowa ospowatość śliw. Na owocach powstają wgłębione plamy, a owoce opadają przed dojrzeniem. Szarki nie da się wyleczyć, dlatego warto wybierać odmiany opisane jako tolerancyjne i kupować zdrowy materiał ze sprawdzonej szkółki.

Owoce mogą być robaczywe z powodu owocówki śliwkóweczki, której gąsienice żerują w miąższu. Pomaga regularne zbieranie i niszczenie opadłych owoców. W mokre lata pojawia się brunatna zgnilizna drzew pestkowych. Porażone, zmumifikowane owoce usuń z drzewa i nie zostawiaj ich na zimę. Wiosną na końcach pędów zdarzają się mszyce, które zwykle zjadają biedronki i larwy bzygów. Przymrozek w czasie kwitnienia może zniszczyć plon jednego roku, ale drzewu zwykle nie szkodzi.