Nasturcja większa

Nasturcja większa to jednoroczna w naszym klimacie roślina z Ameryki Południowej, o okrągłych liściach i jaskrawych, pomarańczowych, żółtych lub czerwonych kwiatach. Kwitnie od czerwca do przymrozków, a kwiaty, liście i zielone nasiona są jadalne i mają pieprzny smak. W ogrodzie permakulturowym okrywa glebę w warstwie runa, a formy pnące wspinają się po siatkach i płotach. Służy też jako roślina pułapkowa dla mszyc i gąsienic bielinka. Uprawa z nasion jest bardzo łatwa, dobra na pierwszy siew z dziećmi.

Jak wygląda nasturcja większa

Nasturcja ma soczyste, kruche łodygi i charakterystyczne, tarczowate liście: okrągłe, gładkie, z ogonkiem przyczepionym do środka blaszki, od którego promieniście rozchodzą się nerwy. Liście są jasnozielone lub sinozielone, czasem pstre. Formy karłowe tworzą kępy wysokości 20-30 cm, a pnące pędy wspinają się na 1-3 m, czepiając się podpór ogonkami liściowymi.

Kwiaty mają 4-6 cm średnicy, pięć płatków i długą ostrogę z nektarem z tyłu. Kolory to odcienie pomarańczu, żółci, czerwieni i kremu. Owoce to pomarszczone, zielone, później brązowe nasiona po trzy razem.

Nazwa bywa myląca. Rzeżucha wodna nazywa się po łacinie Nasturtium officinale, ale to zupełnie inna roślina, z rodziny kapustowatych. Nasturcji nie da się też pomylić z żadną rodzimą rośliną, bo tarczowate liście są bardzo charakterystyczne.

Wymagania uprawowe

Nasturcja potrzebuje słonecznego stanowiska. W półcieniu też rośnie, ale słabiej kwitnie. RHS zaleca glebę przepuszczalną. Nasturcja najlepiej kwitnie na ziemi raczej ubogiej, piaszczysto-gliniastej. Na glebie żyznej, z dużą ilością kompostu lub obornika, wytwarza dużo liści i mało kwiatów. Potrzebuje umiarkowanej wilgotności, a w czasie długiej suszy trzeba ją podlewać, bo inaczej przestaje kwitnąć.

Nasturcja nie znosi mrozu. Siewki giną przy wiosennym przymrozku, a dorosłe rośliny czernieją przy pierwszym jesiennym spadku temperatury poniżej zera.

Do gruntu siej w drugiej połowie maja. Rozsadę możesz przygotować w kwietniu, w małych doniczkach.

Rola w projekcie permakultury

Nasturcja to szybka żywa ściółka. W pierwszych latach ogrodu permakulturowego, gdy między młodymi krzewami jest dużo gołej ziemi, okrywa glebę liśćmi, ogranicza chwasty i chroni ziemię przed wysychaniem. Na zimę przemarza i zostaje jako ściółka, więc dobrze pasuje do uprawy bez przekopywania.

Nasturcja jest też rośliną pułapkową. Przyciąga czarne mszyce i motyle bielinka, które składają na niej jaja. Posadzona kilka metrów od fasoli i kapusty może odciągnąć część szkodników. Zaatakowane rośliny łatwo usunąć. Kwiaty z długą ostrogą odwiedzają trzmiele, więc nasturcja uzupełnia letnie rośliny miododajne. Daje też jadalne kwiaty i liście przez całe lato.

Dobre sąsiedztwo

Nasturcja dobrze sprawdza się jako okrywa pod młodymi krzewami owocowymi. Pod porzeczką czarną albo aronią czarnoowocową okryje glebę przez pierwsze lata, zanim krzewy się rozrosną. Pnące formy możesz posadzić przy siatce lub płocie obok fasoli wielokwiatowej, ale w pewnej odległości od niej, jeśli chcesz, żeby nasturcja odciągała mszyce.

Na słonecznej rabacie nasturcja dobrze łączy się z facelią błękitną, która kwitnie wcześniej i także przyciąga owady. Na skraju ścieżki obok nasturcji może rosnąć koniczyna biała, a na brzegu grządki nagietek lekarski, który też kwitnie do przymrozków. Nie sadź nasturcji w cieniu pod koroną drzew ani na świeżo skompostowanej, bardzo żyznej grządce, bo wtedy nie kwitnie.

Pielęgnacja i zbiór

Nasturcja wymaga niewiele zabiegów. Nie nawoź jej, bo nawóz azotowy pobudza wzrost liści kosztem kwiatów. Podlewaj ją tylko w czasie dłuższej suszy. Pnącym formom daj podporę: siatkę, płot, trejaż albo pędy innej rośliny. Same nie oplatają podpory, tylko czepiają się jej ogonkami liści, więc na początku warto je delikatnie nakierować.

Przekwitłe kwiaty możesz usuwać, żeby przedłużyć kwitnienie, ale zostaw część na nasiona. Kwiaty i liście zbieraj przez cały sezon, rano, gdy są jędrne. Do marynowania zbieraj nasiona jeszcze zielone i miękkie, kilka dni po przekwitnięciu.

Nasiona na przyszły rok zbieraj, gdy brązowieją i same odpadają. Przechowuj je w suchym i chłodnym miejscu. Jesienią rośliny przemarzają. Zostaw je na grządce jako ściółkę albo dodaj do kompostu. Jeśli rośliny miały dużo mszyc, lepiej je wyrwać i skompostować wcześniej.

Odmiany i nasiona

Zakup: nasturcję kupisz jako nasiona, w każdym sklepie ogrodniczym. Nasiona są duże, łatwo je zebrać z własnych roślin.

Częste problemy

Najczęstszy problem to czarne mszyce, które pokrywają łodygi i spód liści. Na roślinie pułapkowej to zamierzone. Na nasturcji, którą chcesz zbierać, usuwaj najbardziej zaatakowane pędy albo zmywaj mszyce strumieniem wody.

Drugi kłopot to gąsienice bielinka, które w lecie mogą zjeść całe liście. Zbieraj je ręcznie albo zostaw kilka roślin jako pułapkę i pożywienie dla ptaków.

Jeśli nasturcja nie kwitnie, rośnie zwykle na zbyt żyznej glebie albo w cieniu. Siewki giną też przy majowych przymrozkach, dlatego nie siej jej za wcześnie do gruntu.